{"id":168,"date":"2026-04-14T19:27:29","date_gmt":"2026-04-14T19:27:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ertms.pl\/?p=168"},"modified":"2026-04-14T19:27:29","modified_gmt":"2026-04-14T19:27:29","slug":"odometria-pomiar-drogi-przebytej-w-czasie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/2026\/04\/14\/odometria-pomiar-drogi-przebytej-w-czasie\/","title":{"rendered":"Odometria \u2013 pomiar drogi przebytej w\u00a0czasie"},"content":{"rendered":"\n

Wbrew wyobra\u017ceniom wielu ludzi, dla kt\u00f3rych GPS (Global Positioning System) jest numerem 1 w\u015br\u00f3d system\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do lokalizacji, system ETCS nie wykorzystuje systemu GPS do lokalizacji poci\u0105gu na szlaku<\/strong>. Pomiar drogi przebytej w czasie odbywa si\u0119 przy wykorzystaniu urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 licznik\u00f3w obrot\u00f3w osi (k\u00f3\u0142),<\/p>\n\n\n\n

\u2013 radaru dopplerowskiego.<\/p>\n\n\n\n

Ponadto do korygowania b\u0142\u0119d\u00f3w pomiarowych u\u017cywa si\u0119 balis \u2013 sta\u0142ych punkt\u00f3w w torze o okre\u015blonej lokalizacji. O balisach odniesienia mo\u017cna przeczyta\u0107 we wpisie: Eurobalisa.
Pomiar odleg\u0142o\u015bci realizowany podczas jazdy przez liczniki obrot\u00f3w i radaru dopplerowskiego <\/strong>zapewnia redundancj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, dzi\u0119ki czemu pomiar mo\u017ce by\u0107 realizowany przy wyst\u0105pieniu awarii jednego z nich.<\/p>\n\n\n\n

Lokalizacja poci\u0105gu na szlaku jest niezb\u0119dna do prawid\u0142owego dzia\u0142ania systemu ETCS. Ci\u0105g\u0142e por\u00f3wnywanie pr\u0119dko\u015bci dozwolonej z aktualn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 pojazdu w okre\u015blonej lokalizacji jest podstawow\u0105 funkcj\u0105 systemu, dlatego trudno wyobrazi\u0107 sobie ETCS bez odometrii<\/strong>.
Podczas gdy urz\u0105dzenia pok\u0142adowe mierz\u0105 drog\u0119 przebyt\u0105 przez pojazd od ostatniego okre\u015blonego miejsca w torze (balisy odniesienia), ka\u017cda kolejna balisa posiadaj\u0105ca sw\u00f3j indywidualny identyfikator ma przypisan\u0105 dok\u0142adn\u0105 lokalizacj\u0119 na szlaku. M\u00f3wi\u0105c prosto: pojazd mierzy drog\u0119 przebyt\u0105 od ostatniej balisy, kt\u00f3ra poza informacj\u0105 o swojej lokalizacji poda\u0142a do systemu r\u00f3wnie\u017c informacj\u0119 o umiejscowieniu kolejnej balisy.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ad:
Jad\u0105cy z pr\u0119dko\u015bci\u0105 300km\/h poci\u0105g otrzymuje informacj\u0119 z balisy z identyfikatorem 1, \u017ce przejecha\u0142 w\u0142a\u015bnie nad punktem w kilometrze 45,655 danej linii kolejowej. W tym momencie balisa 1 jest punktem odniesienia do dalszego pomiaru drogi. \u0141\u0105cznie z informacj\u0105 o lokalizacji do pok\u0142adowego systemu ETCS dostarczona zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c informacja, \u017ce kolejna balisa z identyfikatorem 2 znajduje si\u0119 w km 47,455. Podczas przejazdu nad balis\u0105 2, balisa 1 przestaje by\u0107 ju\u017c punktem odniesienia, poniewa\u017c balisa 2 jest nowym punktem, wed\u0142ug kt\u00f3rego dokonana zosta\u0142a korekta pomiaru drogi (z urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych) i w tym momencie droga liczona jest od balisy 2 \u2013 punktu, kt\u00f3rego lokalizacja jest pewna (nie jest obarczona b\u0142\u0119dem pomiaru) i niezmienna (do czasu, kiedy nie zostanie wprowadzona dodatkowa balisa wprowadzona do systemu). W ten spos\u00f3b mo\u017cna dopisywa\u0107 kolejne balisy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Balisy odniesienia. Grafika w\u0142asna<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n


S\u0105 to oczywi\u015bcie fikcyjne dane, bo identyfikator balisy ma inn\u0105 posta\u0107, nie poda\u0142em numeru linii kolejowej, brak w Polsce linii kolejowej z systemem ETCS bez semafor\u00f3w, a poci\u0105gi nie je\u017cd\u017c\u0105 z tak\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105\u2026<\/p>\n\n\n\n

Zadaniem odometrii<\/strong> jest pomiar drogi, wi\u0119c po\u015brednio przekazywanie informacji do systemu o po\u0142o\u017ceniu pojazdu pomi\u0119dzy wyznaczonymi, sta\u0142ymi punktami w torze. Gdyby zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ce urz\u0105dzenia pok\u0142adowe zawiod\u0105 i niemo\u017cliwy staje si\u0119 pomiar drogi mi\u0119dzy tymi punktami, w\u00f3wczas system ETCS staje si\u0119 niezdatny do pracy. Tak tak, przecie\u017c maszynista mo\u017ce u\u017cy\u0107 GPS, a tak\u017ce widzi s\u0142upki hektometra\u017cowe wzd\u0142u\u017c linii i doskonale wie, gdzie si\u0119 znajduje. Jednak system tego nie wie, bo wyst\u0105pi\u0142a usterka krytyczna. Swoj\u0105 drog\u0105, o postrzeganiu drogi kolejowej przez maszynist\u0119 i odczytywaniu informacji z infrastruktury wraz ze wzrostem pr\u0119dko\u015bci te\u017c trzeba b\u0119dzie napisa\u0107. Podobnie ma si\u0119 sprawa, kiedy brakuje balisy na szlaku (np. zosta\u0142a ukradziona, zniszczona itp.). W jednej i drugiej sytuacji nast\u0119puje zatrzymanie poci\u0105gu w zwi\u0105zku z brakiem w\u0142a\u015bciwych danych o lokalizacji na szlaku.<\/p>\n\n\n\n

Pomiar drogi i okre\u015blanie lokalizacji odbywa si\u0119 tak samo na wszystkich poziomach<\/strong> systemu ETCS, r\u00f3wnie\u017c na poziomie 3. Warto doda\u0107, \u017ce ze wzgl\u0119du na wykorzystanie radiowej transmisji danych na poziomach 2. i 3. (na poziomie 1. tak\u017ce, ale tylko w przypadku uzupe\u0142nienia systemu w tak\u0105 opcj\u0119; nazywa si\u0119 to uzupe\u0142nieniem przez radio, ang. radio infill) informacje o lokalizacji przesy\u0142ane s\u0105 w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y do infrastruktury, a dok\u0142adnie do centrum sterowania \u2013 RBC (Radio Block Centre). Daje to mo\u017cliwo\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ego rozszerzania zezwolenia na jazd\u0119 w odniesieniu do poprzedniej balisy, a przed dojechaniem jeszcze do kolejnej, co nale\u017cy odczytywa\u0107 jako zalet\u0119 wy\u017cszych poziom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Licznik obrot\u00f3w osi po lewej i radar dopplerowski po prawej. \u0179r\u00f3d\u0142o w\u0142asne<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na koniec wpisu do\u0142\u0105czam zdj\u0119cia licznika obrot\u00f3w oraz radaru dopplerowskiego. W przysz\u0142o\u015bci zajmiemy si\u0119 zjawiskiem Dopplera bardziej szczeg\u00f3\u0142owo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wbrew wyobra\u017ceniom wielu ludzi, dla kt\u00f3rych GPS (Global Positioning System) jest numerem 1 w\u015br\u00f3d system\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do lokalizacji, system ETCS nie wykorzystuje systemu GPS do lokalizacji poci\u0105gu na szlaku. Pomiar drogi przebytej w czasie odbywa si\u0119 przy wykorzystaniu urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych: \u2013 licznik\u00f3w obrot\u00f3w osi (k\u00f3\u0142), \u2013 radaru dopplerowskiego. Ponadto do korygowania b\u0142\u0119d\u00f3w pomiarowych u\u017cywa si\u0119 balis… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[12,16,10,11,15,14,13],"class_list":["post-168","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-doppler","tag-licznik","tag-odo","tag-odometria","tag-pomiar","tag-predkosc","tag-radar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":169,"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/168\/revisions\/169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ertms.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}